Çağdaş Türk sanatının uluslararası alanda en çok ses getiren isimlerinden Canan Tolon, Londra’da sergilenmek üzere gönderdiği heykellerinin İngiltere gümrüğünde balyozla parçalanması haberiyle kültür-sanat dünyasının merkezine oturdu. Sanatçının sosyal medya hesabından paylaştığı olay; eser güvenliği, gümrük denetimleri ve sanat dünyasındaki bürokratik engelleri yeniden tartışmaya açtı.
Peki, çağdaş sanat sahnesinde rekorlara imza atan, 25. Vehbi Koç Ödülü sahibi Canan Tolon kimdir, kaç yaşında, nereli ve sanat kariyerinde hangi dönüm noktaları yer alıyor? İşte Canan Tolon’un hayatı, sanatsal yaklaşımı ve gündem yaratan olayın detayları.
Uluslararası sanat piyasasında Türkiye'yi temsil eden Canan Tolon, Londra’daki sergisi için hazırladığı heykellerin gümrük denetimi sırasında akılalmaz bir müdahaleye uğradığını duyurdu. Tolon'un paylaştığı bilgilere göre süreç şu şekilde gelişti:
Londra gümrüğüne ulaşan heykeller, yetkililer tarafından şüpheli kargo olarak değerlendirildi.
Denetim sırasında heykeller balyoz darbeleriyle parçalanarak kullanılamaz hale getirildi.
Eserlerin iskeletini oluşturan metal armatürlere ise prosedür gereği el konulduğu açıklandı.
Tolon'un "Şüpheli diye Londra'ya sergime gidecek heykellerimi gümrükte balyozla parçaladılar. Metal armatürlere de prosedür gereği el koyuldu" sözleriyle duyurduğu olay, kültür ve sanat çevrelerinde büyük tepki topladı.
1955 yılında İstanbul’da doğan Canan Tolon; resim, heykel ve mekâna özgü yerleştirmeleriyle (enstalasyon) tanınan, Türkiye'nin uluslararası alanda en tanınan çağdaş sanatçılarından biridir.
Tolon’un yaşamı, küçük yaşlarda karşılaştığı büyük bir sağlık mücadelesiyle şekillendi. Yakalandığı çocuk felci (polio) nedeniyle çocukluğunun önemli bir bölümünü Fransa’da bir hastanede tedavi görerek geçirdi. Sanatçı, bu uzun ve iz bırakan tedavi yıllarını, erken dönem hafızasını ve çocukluk deneyimlerini 2004 yılında yayımladığı Geçmişsiz Gelecek adlı kitabında yer alan desen çalışmaları ve kaleme aldığı metinlerle kamuoyuyla paylaştı.
Orta öğrenimini İstanbul'da tamamlayan sanatçı, yükseköğrenim için Avrupa ve Amerika hattında çok yönlü bir akademik rota izledi:
İskoçya, Almanya ve İngiltere'de tasarım ve iç mekân mimarlığı alanlarında kapsamlı eğitimler aldı.
Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de mimarlık yüksek lisansını tamamladı.
Akademik çalışmalarını yine Berkeley'de mimarlık tarihi alanında yaptığı doktora ile taçlandırdı.
Geleneksel mimarlık pratiği yapmak yerine tüm yaratıcı enerjisini görsel sanatlara yönlendiren Tolon, ilk kişisel sergisini 1984 yılında Berkeley’de açarak sanat dünyasına adım attı.
Canan Tolon, üretimlerinde doğrudan zaman, bellek, süreklilik, yıkım ve sentez temalarını irdeler.
Paslanma süreçleri, kahve lekesi gibi doğal, kimyasal ve organik etkileri doğrudan tuval yüzeyine dahil eder.
Uzaktan bakıldığında net bir fotoğraf karesi, mimari bir kesit ya da manzara hissi veren yapıtları; yakından incelendiğinde tamamen soyut, rastlantısal ve katmanlı dokulardan oluşur.
Duvar enstalasyonlarında biyolojik nesneleri ve canlı organizmaları kullanarak doğa ile insan yapımı endüstriyel yapılar arasındaki gerilimi görünür kılar.
Sanat çalışmalarını halen Berkeley'de sürdüren sanatçının yapıtları; İstanbul Modern, Mills College of Arts Müzesi ve Brüksel Belediye Sarayı gibi dünyanın dört bir yanındaki önemli müze ve galerilerde sergilenmiştir. Eserleri aynı zamanda Türk resim piyasasında en yüksek değerle alıcı bulan çalışmalar arasında yer alır.
Sanatçı, 25. Vehbi Koç Ödülü'nü almıştı. ---
