Dünyanın geleceğine ilişkin bilimsel tahminler her zaman iyimser bir tablo çizmiyor. Geçmişte yapılan bir hesaplama ise insanlığın sonunun geleceği günü bile belirlemişti. Aradan geçen 66 yılın ardından o tarih yaklaşırken, dünya nüfusundaki değişim tahminin neden gerçekleşmeyeceğini ortaya koyuyor.
Fizikçi Heinz von Foerster ve ekibi, 4 Kasım 1960'ta Science dergisinde dikkat çekici bir araştırma yayımladı.
"Kıyamet Günü: 13 Kasım 2026 Cuma" başlığını taşıyan makalede, Illinois Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, nüfus artışının aynı hızla devam etmesi halinde insanlığın 13 Kasım 2026'da matematiksel bir sınıra ulaşacağını öne sürdü.
Araştırmacıların hesaplamasına göre nüfus artışı bu şekilde sürerse, insanlık sonsuza kadar büyümeye devam edemeyecek ve sonunda gezegenin taşıma kapasitesini aşacaktı. Bu senaryo, kamuoyunda dünyanın sonuna ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
Aradan geçen yıllar, 1960'taki tahminin dayandığı varsayımların değiştiğini gösterdi. Dünya nüfusu artmaya devam etse de doğum oranları birçok ülkede belirgin biçimde geriledi. Böylece araştırmanın öngördüğü sınırsız nüfus artışı senaryosu geçerliliğini yitirdi.
OECD'nin 2024 tarihli raporuna göre, üye ülkelerde kadın başına düşen çocuk sayısı 1960'ta 3,3 iken 2022'de 1,5'e geriledi. Böylece doğurganlık oranı yarıdan fazla azaldı.
Bu düşüşün arkasında birden fazla neden bulunuyor. Artan yaşam maliyetleri, pahalı konutlar ve iş hayatıyla aile yaşamını dengelemenin güçleşmesi, çocuk sahibi olma kararlarını etkiliyor.
Doğum oranlarının gerilemesi, ülkelerin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunları da değiştiriyor. Hızla yaşlanan nüfus, emeklilik sistemleri ve çalışan nüfus üzerindeki baskıyı artırıyor.
Örneğin, 2031 yılına kadar her emekliye karşılık yalnızca 1,33 kişinin sosyal güvenlik sistemine katkı sağlaması bekleniyor. Bu durum, çalışan nüfusun üzerindeki ekonomik yükün daha da artabileceğine işaret ediyor.
Dolayısıyla 1960 yılında nüfusun kontrolsüz biçimde büyüyeceği endişesiyle yapılan hesaplamanın aksine, bugün birçok ülke nüfusun yaşlanması ve doğum oranlarının düşmesiyle mücadele ediyor. Aradan geçen 66 yıl, insanlığın geleceğine ilişkin tahminlerin değişen koşullardan ne kadar etkilendiğini de ortaya koyuyor.
