Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Mayaların dini törenlerde ve yapıların süslenmesinde kullandığı kırmızı renkli bir mineral, göllerdeki canlı yaşamının ciddi biçimde zarar görmesine yol açmış olabilir.
ABD'deki Auburn Üniversitesi öncülüğünde yürütülen çalışmada, Meksika'nın Yucatán Yarımadası'ndaki Cobá ve Xcach göllerinin tabanından tortu örnekleri alındı. Binlerce yıllık geçmişi ortaya koyan örneklerde, Maya uygarlığının güçlü olduğu dönemlerde cıva miktarının büyük ölçüde arttığı belirlendi.
Özellikle Xcach Gölü'nde milattan sonra 720 yılı civarında ölçülen cıva yoğunluğu, göl tabanındaki canlılar için ciddi zarar riski taşıyan modern sınır değerinin yaklaşık dokuz katına ulaştı. Kirliliğin bazı dönemlerde yaklaşık 300 yıl boyunca yüksek seviyelerde kaldığı tespit edildi.
Araştırmacılar, cıva miktarının arttığı dönemlerde göllerdeki alglerin, bazı bakterilerin, küçük kabukluların ve böcek larvalarının da ciddi biçimde azaldığını belirledi.
Kirliliğin kaynağı olarak Mayaların yaygın biçimde kullandığı "zinober" adlı kırmızı mineral üzerinde duruluyor. Cıva içeren bu mineral, tapınakların süslenmesinde, duvar resimlerinde ve cenaze törenlerinde kullanılıyordu.
Araştırmacılara göre mineralin kullanıldığı alanlardan çevreye yayılan cıva, yağışlar ve toprak erozyonu yoluyla göllere taşınmış olabilir.
Göllerdeki kirliliğin yalnızca su canlılarını değil, balık ve diğer su ürünleriyle beslenen insanları da etkilemiş olabileceği değerlendiriliyor. Ancak araştırma, Maya halkının ne ölçüde cıvaya maruz kaldığını doğrudan ortaya koymuyor.
Bilim insanları, kuraklık, ormansızlaşma ve toprak erozyonunun yanı sıra su kirliliğinin de Maya topluluklarının karşılaştığı çevresel sorunlardan biri olduğunu belirtiyor.
