Modern savaş teknolojileri hızla gelişirken orduların silah geliştirme ve satın alma süreçleri aynı hızda ilerleyemiyor. Milyarlarca dolarlık projelerin tamamlanması yıllar sürerken, bu süreçte yeni teknolojiler ortaya çıkıyor ve mevcut silah sistemleri güncelliğini kaybedebiliyor.
ABD Savunma Bakanlığı Pentagon'un 2,4 trilyon doları aşan savunma programları da bu sorunu gözler önüne seriyor.
Ukrayna savaşı, askeri teknolojilerin ne kadar kısa sürede değişebildiğini gösterdi. Savaşın ilk dönemlerinde kullanılan bazı insansız hava araçları, gelişmiş hava savunma sistemleri ve elektronik harp teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla sahadaki etkinliğini kaybetti. Daha küçük ve düşük maliyetli FPV dronlarının kullanımı da savaş alanındaki ihtiyaçları değiştirdi.
Bu gelişmeler, geleneksel askeri tedarik yöntemlerinin yeniden değerlendirilmesini gündeme getirdi. Devletler, birkaç yıl içinde eskiyebilecek silah sistemlerine milyarlarca dolar harcamak istemiyor, ancak yeni teknolojileri geliştirip askeri envantere katmak da uzun yıllar alıyor.
Pentagon, en pahalı savunma programlarının geliştirilmesi ve satın alınması için 2,4 trilyon dolardan fazla kaynak ayırmış durumda.
ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi'nin (GAO) analizine göre, bu programlarda ilk geliştirme aşamasından askeri kullanıma hazır ekipmanın teslimine kadar geçen süre ortalama 12 yılı aşıyor.
Uçak, savaş gemisi ve füze sistemleri gibi karmaşık silahların geliştirilmesinin uzun sürmesi yeni bir durum değil. Saldırı ve savunma teknolojilerinin hızla değiştiği günümüzde 12 yıl, bir silah sisteminin teknolojik açıdan güncelliğini kaybetmesi için yeterli bir süre.
Ukrayna'nın eski Başbakanı ve savunma teknolojisi şirketi UFORCE'nin kurucu ortağı Oleksiy Honcharuk da bu soruna dikkat çekiyor.
Honcharuk, Newsweek'e yaptığı açıklamada, Ukrayna savaşında asıl önemli unsurun belirli bir silah sistemi olmadığını söyledi. Bir silahın üç ila altı ay içinde eskiyebildiğini belirten Honcharuk, savaş alanındaki gelişmelere hızlı uyum sağlamanın ve yeni teknolojileri rakiplerden önce geliştirebilmenin önemini vurguladı.
Batılı ülkeler, Ukrayna savaşından çıkardıkları derslerle askeri tedarik süreçlerindeki bürokratik engelleri azaltmaya çalışıyor. Silahları daha hızlı satın almak tek başına yeterli değil. Asıl mesele, yatırım yapılan teknolojilerin kullanıma girdikten sonra da etkili kalmasını sağlamak.
ABD'nin askeri envanterinde bu konuda çeşitli örnekler bulunuyor.
1960'larda tasarlanan F-15 savaş uçağı, 1972'de ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Radar, aviyonik ve silah sistemlerinde yapılan güncellemeler sayesinde uçak kullanılmaya devam ediyor.
1955'te hizmete giren B-52 bombardıman uçağı da modernizasyon çalışmalarından geçiriliyor. Programın amacı, uçağın 2050 sonrasında da görev yapabilmesini sağlamak.
Bu örnekler, bir silah sisteminin kullanım süresini uzatmak için tamamen yeni bir platform geliştirmek yerine mevcut sistemin bazı parçalarını yenileme seçeneğinin de bulunduğunu gösteriyor.
Hollandalı askeri yazılım şirketi Intelic'in CEO'su Maurits Korthals Altes'e göre burada önemli olan, mevcut donanımı korumaktan çok yeni teknolojileri sisteme hızlı biçimde entegre edebilmek.
Altes, orduların tüm yazılım ve komuta altyapısını değiştirmeden insansız hava araçlarını veya taşıdıkları ekipmanları yenileyebilmesi gerektiğini belirtiyor.
Mevcut silah sistemlerine yeni teknolojiler eklemek her zaman kolay değil. Farklı üreticilerin geliştirdiği silahların, sensörlerin ve yazılımların birbiriyle uyumlu çalışması gerekiyor. Bu ekipmanların entegrasyonu da zaman ve maliyet gerektiriyor.
ABD Deniz Piyadeleri'nin eski bakım komutanı Foster Ferguson'a göre, yeni bir sensör veya donanımın eski bir uçağa eklenmesi her zaman mümkün olmayabiliyor. Ağırlık, güç kaynağı, soğutma kapasitesi ve gövdenin mevcut durumu gibi unsurlar modernizasyonun sınırlarını belirliyor.
Ferguson ayrıca silah sistemlerinin bakım ve onarım haklarının da en baştan netleştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ona göre ordular, satın aldıkları ekipman üzerinde değişiklik yapma ve farklı üreticilerin parçalarını kullanma hakkına sahip olmalı.
ABD Hava Kuvvetleri, farklı üreticilerin geliştirdiği teknolojilerin birlikte kullanılabilmesini sağlamak için yeni bir yaklaşım üzerinde çalışıyor.
